Fries zeevaartonderwijs toen en nu

Het zeil verdween, de stoomketel kwam en ging en de containerschepen die op diesel varen worden tegenwoordig bijna volledig digitaal aangestuurd. In de scheepvaart veranderde er ontzettend veel de afgelopen 150 jaar. En het zeevaartonderwijs moest daarin meebewegen.

De tentoonstelling Een zee aan kennis laat zien dat dat vooral op Terschelling heel goed lukte. De aanleiding voor de expositie is het 150 jarig bestaan van het Maritiem Instituut Willem Barentsz. Je ziet hoe de onderwijsmiddelen veranderden door de jaren heen: waar studenten eerder nog leerden navigeren met een sextant en kompas, doen ze nu heel veel met simulatoren.

De expositie is niet alleen een trip down memory lane voor oud-studenten. Het is vooral ook een kennismaking met de sector en de opleiding. Stap binnen in een hypermoderne 3D-machinekamer, en oefen het beladen van een containerschip met een spel dat lijkt op Mario Kart. Leuk en leerzaam voor het hele gezin!

Wat is de 'Siel fan Súdwest?'. Negen kunstenaars zijn op pad geweest in Zuidwest Friesland en lieten zich inspireren door de verhalen, het landschap en de mensen uit de regio. Het resultaat: kunstwerken die de ziel van deze streek verbeelden. Van hout, textiel en klei tot fotografie en video – elk kunstwerk laat op een eigen manier zien wat deze plek zo bijzonder maakt.

In ons museum exposeerde Gitte Brugman. Zij vertelde aan de hand van foto's en interviews wat volgens haar de 'Siel fan Súdwest' is. Citaten en beelden vormden samen een artistieke gebiedsanalyse, waarin de kijker en luisteraar zelf van alles kan ontdekken. Gitte: "Ik heb al heel veel mensen gevraagd wat, wie of waar de Siel fan Súdwest is. Hun antwoorden en mijn eigen indrukken geven een divers beeld, waarin toch gemene delers te ontdekken zijn."

Siel fan Súdwest was een project van Stichting Samenwerking Musea Zuidwest Friesland – een samenwerking van negen musea – en onderdeel van Arcadia 2025, de culturele manifestatie die voortbouwt op Leeuwarden-Fryslân 2018. Van 17 mei t/m 24 augustus 2025 waren de kunstwerken te bewonderen in en rond de negen musea van Súdwest-Fryslân.

Kiek, dit maakt Sneek was onze laatste van het drieluik tentoonstellingen over Sneek in de twintigste eeuw, die het Fries Scheepvaart Museum samen met de Vereniging Historisch Sneek maakte. Na het straatbeeld en het verenigingsleven, was de blik gericht op de bedrijvigheid in de stad.

Die begon in en bij de oude binnenstad. In de loop van de tijd verplaatste de ene na de andere vorm van maakindustrie zich naar nieuwe terreinen buiten de grachten, of zelfs buiten Sneek. De binnenstad veranderde in een winkelgebied met horeca, kantoren en woonhuizen. Maar de bekende Sneker merken leven voort in de collectieve herinnering, en sporen van de oude bedrijven zijn nog volop terug te vinden in het centrum. In Kiek, dit maakt Sneek zien we aan de hand van foto’s en objecten van échte Sneker bedrijven zoals Gaastra, Tonnema, Poiesz, Ruiter Machinefabriek en Lankhorst, de ontwikkelingen in de industrie, en de invloed daarvan op de stad.

De jurk waarin de leden van Thusnelda gymnastiekten, het eerste sportreglement van LSC uit 1895 en een oude foto van Tennisvereniging De Vliegende Bal. Vanaf 15 april staan in het Fries Scheepvaart Museum de Sneker sportverenigingen centraal in de tentoonstelling Kiek, su sport Sneek!

De tentoonstelling blikt terug op bijna 150 jaar verenigingsleven in de waterpoortstad. Van kaatsen op de Veemarkt tot zwemmen in het Spoordok, alle sporten komen aan de orde met mooie foto’s en bijzondere objecten. Natuurlijk passeren ook hoogtepunten de revue, zoals de uitstekende prestaties van de volleybalteams van Olympus en Animo, tegenwoordig als VC Sneek nog steeds succesvol op landelijk niveau.

Voor de honderdduizenden watersporters die zich ieder jaar op het Friese water begeven, is er altijd hulp beschikbaar dankzij de vrijwilligers van de Koninklijke Nederlandse Reddingmaatschappij (KNRM). In de tentoonstelling Redders op zee brengt het Fries Scheepvaart Museum een ode aan deze vrijwilligers.

Je ziet indringende portretten van de vrijwilligers in woord en beeld, scheepsmodellen van Fries reddingboten door de jaren heen en haarscherpe foto’s van de reddingstations in het Friese kustlandschap. Dichter Abe de Vries werpt een poëtische blik de rol van redders op het water.

Als bezoeker kun je zelf ook ontdekken of er een redder in je schuilt. Cabaretier en beslisbomenmaker Katinka Polderman loodst je op humoristische wijze naar het antwoord.

Redders op zee is van 9 maart t/m 30 juni te zien in het Fries Scheepvaart Museum.

Bekijk de wereld door de ogen van beeldmaker Maartje Roos. Haar zorgvuldig gecomponeerde beeldcreaties zijn een spiegel voor de kijker. Soms om terug te kijken, naar 100 jaar geleden bijvoorbeeld. Of juist een blik op de toekomst: hoe ziet onze omgeving er dan uit?

In deze expositie geeft Maartje Roos een inkijkje in haar reflecties, haar inspiratie en haar werkwijze. Met het water als verbindend thema. Het water is immers de mooiste spiegel die er is.

<<Yn it Ljocht - Maartje Roos

Halverwege de jaren ’70 bouwen zeven vrienden in Leeuwarden een vlot, van alleen maar gerecycled materiaal. Ze varen er zelfs mee de Atlantische Oceaan over, om onderzoek te doen naar de olievervuiling op zee. Veertig jaar later is er een nieuw vlot: Sterke Yerke IV. Het doel is dit keer om aandacht te vragen voor de plastic soup.

In de familietentoonstelling Expeditie Sterke Yerke – van olievervuiling tot plastic soup zie je dit legendarische verhaal, maar ga je vooral ook zelf op onderzoek uit. Er is een heus laboratorium waar je het probleem van olie en microplastic kunt zien, op het nagebouwde vlot kun je voelen hoe het moet zijn om hiermee de zee de trotseren en de museumvijver mag je schoonmaken met de op afstand bestuurbare ‘plastic hunter’.

Gedurende de tentoonstelling zullen er activiteiten, workshops en lezingen worden gehouden over plastic soup, recycling en leven zonder afval. De aftrap is in het openingsweekend, met gratis entree en veel activiteiten.

Voor scholen is er een schoolbreed educatief programma gericht op de bewustwording en de techniek achter het recyclen van plastic.

Koek-en-zopie op een winterdag bij de Kolk, een botsing met een vrachtwagen met een tram op de brug over het Kleinzand, en een van de weinige foto’s van de oude synagoge in de Wijde Burgstraat.

De foto’s in de tentoonstelling Kiek, su was Sneek! laten de stad zo’n 100 jaar geleden zien. De beelden zijn afkomstig uit de rijke beeldverzamelingen van de Vereniging Historisch Sneek en het Fries Scheepvaart Museum. Gevoelens van nostalgie en verwondering voeren de boventoon, al zitten er zelfs voor de echte Sneker nog wel een paar ‘soekplaatsjes’ tussen.

Kiek su was Sneek! is de eerste in een serie van drie tentoonstellingen die de Vereniging Historisch Sneek en het museum gezamenlijk organiseren. Bij de tentoonstelling is een uitgebreid activiteitenprogramma met o.a. mooie stadswandelingen, boeiende lezingen en een heuse geschiedenis-quiz!