Maanden achtereen werkten ze zich in het zweet aan boord van de Willem Barendsz. Vaak tot aan hun enkels in het bloed, spek en traan van de walvissen die ze verwerkten op het fabrieksschip. De jonge mannen die na de oorlog meevoeren op de Nederlandse walvisvaart, waren de trots van de wederopbouw. Maar toen de zeeën leeg raakten en de walvissen met uitsterven bedreigd, kantelde dat beeld. Walvisvaarders worden niet langer gezien als hard werkende helden, maar als moordenaars.

Durk en Nutte ribbenkast 500x772 web

Durk van der Veen en Nutte Dijkstra voor de ribbenkast van een walvis

In de tentoonstelling ‘Bloed, zweet en walvistraan’ in het Fries Scheepvaart Museum in Sneek, laat gastcurator Anne-Goaitske Breteler (24) zien hoe de Nederlandse walvisvaart door de eeuwen heen beleefd werd. Zowel door buitenstaanders als door de walvisvaarders zelf. “De walvisvaart gaat over veel meer dan alleen de jacht op walvistraan” zegt Breteler. “In deze tentoonstelling wil ik graag die nuance laten zien. De geschiedenis van de walvisvaart mag niet verwateren door het taboe dat op dit onderwerp rust.”

Willem Barendsz II 500x web 1

Het fabrieksschip Willem Barendsz II

Uniek is dat Breteler voor de tentoonstelling kan putten uit dagboeken, fotoboeken en andere herinneringen van de naoorlogse walvisvaarders. Dat werpt een nieuw licht op de zaak. Want de jonge mannen voeren vooral mee voor het avontuur en het geld, maar zagen ook toen al de keerzijde. Zo vertelt Durk van der Veen in een interview: “Sa no en dan skeaten se in wyfke mei de jongen der noch yn, fierhinne klear om geboaren te wurden. Ja, dat wie wol skande hear.” Durks maat Nutte Dijkstra schrijft in zijn dagboek: Vanmorgen heb ik het drama van de walvisvangst gezien. Ja noem het maar een drama hoe die arme beesten aan hun eind komen. [...] Nou het is moorden hoor.

walvisvaarders website

Durk van der Veen en een collega in de bek van een walvis

In de tentoonstelling wordt niet om de brute jacht heengedraaid. Breteler: “Juist door alles zo expliciet te laten zien, zoals het voor die walvisvaarders echt was, wil ik de bezoeker stimuleren om een eigen mening te vormen. Daarom hebben we middenin de tentoonstelling ook een tunnel gebouwd, die alle zintuigen prikkelt. Je hoort geluiden en stemmen, ziet foto’s en filmbeelden, en je mag er ook aan echte baleinen en potvistanden voelen.”

tristan op de boot 550 x web 1

Tristan Visser maakt muziek met walvissen. Foto: Esther Kokmeijer

‘Bloed, zweet en walvistraan’ belicht de walvisvaart vanaf de 17e eeuw, tot aan het heden. Want vandaag de dag zijn walvisvaarders vooral onderzoekers en actievoerders. Een van hen is de Terschellinger muzikant Tristan Visser. Hij strijdt tegen de ‘geluidsvervuiling’ in de oceaan, die de communicatie tussen walvissen verstoort. In Groenland maakte hij muziek waar de walvissen op reageerden. Het resultaat daarvan is ook te horen en zien in de tentoonstelling.

Visiting address:

Kleinzand 16
8601 BH Sneek
T 0515 - 41 40 57

Opening hours:

Mon. till Sat. 10:00 - 17:00 hour
Sun. 12:00 - 17:00 hour
 

Postal address:

Postbus 186
8600 AD Sneek
E-Mail

Opening library:

Tues. till Fri. 10:00 - 12:30 hour
and 13:00 - 16:30 hour